Bs Tường Vũ : 0913628246   - TP.HCM
Bs Quỳnh Nga : 01225699238 - TP.HCM 
Bs Văn Phụng : 0903830222   - TP.HCM
Bs Anh Tuấn : 0989031007   - TP.HCM
Bs Văn Tuấn : 0912717785   - HÀ NỘI
Bs Hữu Uân : 0913511475   - HÀ NỘI

Tâm thần phân liệt ( Phần 3) - Cách điều trị

Tâm thần phân liệt ( Phần 3) - Cách điều trị
Điều trị tâm thần phân liệt

Khi tâm thần phân liệt không phải là tình trạng duy nhất của bệnh nhân và nguyên nhân cũng chưa được rõ thì các phương pháp điều trị gần đây đều dựa trên những nghiên cứu lâm sàng và kinh nghiệm. Người ta chọn những hướng tiếp cận trên là dựa vào cơ sở chúng có thể làm giảm và ngăn ngừa tái phát triệu chứng của tâm thần phân liệt. Nhiều phương pháp điều trị cũng như điều trị kết hợp đã và đang tìm thấy có ích lợi và đang được tiếp tục phát triển thêm.

Có thể sử dụng thuốc chống loạn tâm thần hay không?

Các thuốc chống loạn tâm thần hay còn gọi là thuốc an thần đã được sử dụng rộng rãi kể từ giữa thập niên 50. Chúng đang cải thiện đáng kể viễn cảnh của các bệnh nhân. Những loại thuốc này làm giảm các triệu chứng tâm thần của tâm thần phân liệt và thường giúp cho bệnh nhân sinh hoạt hiệu quả và thích hợp hơn. Hiện nay, thuốc an thần là phương điều trị sẵn có tốt nhất, nhưng chúng không thể chữa khỏi tâm thần phân liệt hay đảm bảo một cách chắc chắn là các triệu chứng không quay lại. Chỉ có bác sĩ có trình độ, được đào tạo chuyên khoa về các bệnh tâm thần mới có thể tính được liều lượng thuốc. Liều lượng thuốc khác nhau ở mỗi bệnh nhân vì liều lượng cần dùng để giảm triệu chứng mà không gây ra tác dụng phụ thay đổi theo từng người.

Các thuốc an thần thì rất hiệu quả trong điều trị một số triệu chứng của tâm thần phân liệt như ảo giác và ảo tưởng. Phần lớn bệnh nhân đều cho thấy có cải thiện rất lớn. Tuy nhiên, ở một vài bệnh nhân thì thuốc không giúp ích được gì nhiều và ở một số ít  thì dường như không có tác dụng. Rất khó dự đoán và phân biệt những bệnh nhân nào thuộc vào hai nhóm này với phần lớn những người có đáp ứng tốt với thuốc an thần.

Đôi khi các bệnh nhân và gia đình có thể trở nên lo lắng về các thuốc an thần dùng để điều trị tâm thần phân liệt. Bên cạnh mối quan tâm về tác dụng phụ (đã đề cập rải rác trong bài) thì có những mối lo lắng rằng thuốc có thể gây nghiện. Tuy nhiên, thuốc an thần không tạo ra một tình trạng hưng phấn hay lệ thuộc thuốc như các thuốc khác.



Một quan niệm sai lầm khác về thuốc an thần là xem chúng như một dạng kiểm soát trí óc. Các thuốc an thần không điều khiển những suy nghĩ của con người; thay vào đó chúng giúp nhận biết sự khác biệt giữa các triệu chứng tâm thần và thế giới thực tại. Những thuốc này làm giảm ảo giác, kích động, lú lẫn, và ảo tưởng, cho phép người bị tâm thần phân liệt hành động lý trí hơn. Bản thân người bệnh tâm thần phân liệt dường như có thể kiểm soát được ý nghĩ và nhân cách của mình và các thuốc an thần có thể giải phóng họ khỏi các triệu chứng trên và từ đó giúp suy nghĩ rõ ràng hơn, đưa ra các quyết định tốt hơn. Trong khi một số bệnh nhân sử dụng các thuốc trên có thể có tác dụng an thần hay giảm biểu lộ cảm xúc thì các thuốc chống loạn tâm thần với liều thích hợp cho điều trị tâm thần phân liệt không phải là chất ức chế. Nếu được theo dõi kỹ, đôi khi có thể giảm liều thuốc để làm giảm tác dụng không mong muốn. Hiện nay có một xu hướng trong bệnh học tâm thần là dò và dùng liều thấp nhất cho phép bệnh nhân tâm thần phân liệt có thể sinh hoạt mà không tái phát các triệu chứng loạn tâm thần.

Thời gian sử dụng các thuốc loạn tâm thần như thế nào là tốt ?

Các thuốc cũng làm giảm nguy cơ tái phát các triệu chứng tâm thần ở bệnh nhân đã phục hồi. Với việc tiếp tục sử dụng thuốc, khoảng 40% bệnh nhân đã phục hồi sẽ tái phát sau hai năm xuất viện. Tuy nhiên, tỉ lệ này vẫn có ý nghĩa khi so sánh với tỉ lệ tái phát 80% ở bệnh nhân không tiếp tục dùng thuốc. Trong hầu hết trường hợp, không thể nói chắc rằng việc tiếp tục sử dụng thuốc có thể ngăn chặn tái phát; đúng hơn, nó làm giảm tần số xuất hiện. Việc điều trị các triệu chứng tâm thần nặng nhìn chung cần những liều cao hơn liều điều trị duy trì. Nếu các triệu chứng tái phát với một liều thấp hơn, tăng liều tạm thời có thể ngăn chặn nó toàn phát trở lại.



Một số bệnh nhân có thể từ chối việc sử dụng thuốc và tự ngưng thuốc hoặc theo lời khuyên của người khác. Điều này thường làm tăng nguy cơ tái phát (mặc dù các triệu chứng không tái xuất hiện ngay lập tức). Rất khó thuyết phục những bệnh nhân như vậy tiếp tục dùng thuốc, đặc biệt đối với ai lúc đấy thấy trong người khá hơn. Đối với những bệnh nhân không tin vào việc sử dụng thuốc an thần, có thể thích hợp khi dùng dạng tiêm có tác dụng lâu. Các bệnh nhân tâm thần phân liệt không nên ngưng sử dụng thuốc an thần khi chưa được tư vấn và theo dõi y khoa.
Tác dụng phụ của thuốc

Giống như hầu hết các loại thuốc khác, thuốc an thần cũng có những tác dụng không mong muốn bên cạnh các lợi điểm của chúng. Trong khoảng thời gian đầu điều trị thuốc, bệnh nhân có thể gặp các tác dụng phụ như buồn ngủ, bồn chồn, vọt bẻ, run cơ, khô miệng hoặc mờ mắt. Các triệu chứng này có thể khắc phục khi hạ liều hoặc kiểm soát bằng một số thuốc khác. Những bệnh nhân khác nhau có đáp ứng điều trị và tác dụng phụ khác nhau đối với các loại thuốc an thần. Một người có thể đáp ứng tốt hơn với một loại thuốc so với các loại khác.

Tác dụng phụ về lâu dài của các thuốc an thần có thể đưa đến nhiều vấn đề phiền toái. Rối loạn vận động chậm là một bệnh lý điển hình bởi các cử động tự phát thường ảnh huởng lên miệng, môi và lưỡi, đôi khi lên thân mình hoặc các phần khác trong cơ thể. Nhìn chung nó xảy ra ở khoảng 15%-20% bệnh nhân tâm thần phân liệt đang sử dụng thuốc an thần trong nhiều năm tuy nhiên, rối loạn vận động vẫn có thể xảy ra ở những người sử dụng thuốc trong thời gian ngắn hơn. Ở hầu hết các trường hợp thì các triệu chứng của rối loạn vận động đều nhẹ và làm cho người bệnh khó nhận biết.



Vấn đề nguy cơ cũng như lợi điểm của bất cứ phương pháp điều trị tâm thần phân liệt luôn được xem là rất quan trọng. Trong bài này, nguy cơ xảy ra rối loạn vận động vốn gây hoảng sợ như chính bản thân bệnh cần phải được cân nhắc với nguy cơ bùng nổ tái phát có thể làm cản trở mạnh những nỗ lực của bệnh nhân trong việc tái hoà nhập bản thân với trường lớp, công việc, gia đình và trong cộng đồng. Ở những bệnh nhân gặp phải chứng rối loạn vận động thì cần phải đánh giá lại việc sử dụng thuốc. Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây cho thấy  rối loạn vận động một khi được xem như là không thể hồi phục vẫn có thể được cải thiện thậm chí khi họ tiếp tục dùng thuốc an thần.

Vai trò của các phương pháp điều trị tâm lý xã hội

Các thuốc an thần đã được chứng minh là quan trọng trong việc làm giảm các triệu chứng tâm thần phân liệt như ảo tưởng, ảo giác và thiếu tập trung nhưng không làm giảm vĩnh viễn tất cả các triệu chứng của bệnh. Thậm chí khi đã giảm tương đối các triệu chứng tâm thần ở người tâm thần phân liệt thì nhiều người vẫn có khó khăn đáng kể trong thiết lập và duy trì các mối quan hệ xung quanh. Thêm nữa, các bệnh nhân tâm thần phân liệt dường như không thể hoàn thành đầy đủ quá trình đào tạo đối các kỹ năng công việc do họ thường bị ốm đau trong suốt quá trình học tập-học nghề ở độ tuổi lao động (từ 18 đến 35 tuổi). Do vậy, người bệnh không chỉ gặp phải những khó khăn trong suy nghĩ, cảm xúc mà còn thiếu các kỹ năng xã hội, công việc.

Điều trị tâm lý xã hội chủ yếu giúp giải quyết các vấn đề về tâm lý, xã hội và nghề nghiệp. Nhìn chung, các bước tiếp cận về tâm lý xã hội có ít giá trị trên bệnh nhân bị tâm thần cấp tính (mất khả năng thực tại hoặc chìm trong ảo giác hay ảo tưởng), nhưng có thể có ích đối với các trường hợp nhẹ hơn hoặc có triệu chứng tâm thần đang trong vòng kiểm soát. Có rất nhiều kiểu liệu pháp tâm lý xã hội dành cho người tâm thần phân liệt và hầu hết đều tập trung vào cải thiện chức năng phù hợp với xã hội cho dù là trong bệnh viện hay trong cộng đồng, tại nhà hay ở công sở. Ở đây chỉ đề cập đến một vài hướng tiếp cận này. Tuy nhiên, tính khả thi của các dạng điều trị khác nhau thay đổi rất lớn tuỳ theo nơi.



Tái hòa nhập: Theo nghĩa rộng, tái hoà nhập bao gồm nhiều bướccan thiệp không dùng thuốc trên bệnh nhân tâm thần phân liệt. Các chương trình tái hoà nhập tập trung vào huấn luyện về mặt xã hội, nghề nghiệp là hai mặt mà người bệnh cũng như người từng bị bệnh gặp nhiều khó khăn nhằm giúp họ vượt qua. Chương trình có thể bao gồm tư vấn nghề nghiệp, dạy nghề, các kỹ năng giải quyết khó khăn và quản lý tiền bạc, sử dụng các phương tiện vận chuyển công cộng và huấn luyện kỹ năng xã hội. Những hướng tiếp cận này rất quan trọng cho sự thành công của phương pháp điều trị lấy cộng đồng làm trung tâm cho người bị tâm thần phân liệt vì chúng cung cấp cho người xuất viện những kỹ năng cần thiết để làm chủ cuộc sống đầy biến động bên ngoài bốn bức tường bệnh viện.



Liệu pháp tâm lý giao tiếp: Phương pháp này bao gồm những buổi đối thoại thường xuyên giữa người bệnh với các nhà chuyên môn về sức khỏe tâm thần như bác sĩ tâm thần, bác sĩ tâm lý, nhà hoạt động xã hội về tâm thần, hoặc y tá. Các buổi nói chuyện này có thể tập trung vào các khó khăn, kinh nghiệm đã trãi qua, các suy nghĩ, cảm xúc hoặc các mối quan hệ trong quá khứ hay hiện tại. Bằng cách chia sẽ những gì đã trãi qua với một người đồng cảm, có kỹ năng cũng như nói về thế giới riêng của mình cho người khác, bệnh nhân tâm thần phân liệt có thể từ từ nhận thức nhiều hơn về chính bản thân và về các vấn đề của họ. Họ cũng có thể học cách nhận biết cái thực và cái không thực, biến chất.



Các nghiên cứu gần đây có khuynh hướng cho thấy liệu pháp nâng đỡ, giúp định hướng thực tại nhìn chung đem lại nhiều lợi ích hơn cho bệnh nhân tâm thần phân liệt ngoại trú hơn là liệu pháp tâm lý giúp phân tích tâm thần và tự định hướng bản thân. Trong một nghiên cứu rộng, những bệnh nhân được điều trị bằng liệu pháp tâm lý giúp định hướng thực tại, thích nghi và các kỹ năng giao tiếp nhìn chung có kết quả bằng hoặc tốt hơn những bệnh nhân được điều trị bằng phương pháp thông thường, tăng cường tự định hướng bản thân.
20 lời khuyên để có một giấc ngủ ngon

Khi tình trạng mất ngủ ẩn chứa một vấn đề khác của cơ thể

Khi tình trạng mất ngủ ẩn chứa một vấn đề khác của cơ thể

Các lời khuyên trên chỉ hữu ích cho bạn khi tình trạng mất ngủ chỉ là thoáng qua. Nếu như chúng kéo dài liên tục trên 1 tháng thì tốt hơn hết là nên tìm hiểu xem vấn đề thực sự đang xảy ra bên trong tình trạng mất ngủ là gì. Bởi mất ngủ có thể...

Cẩn trọng với những viên thuốc ngủ

Cẩn trọng với những viên thuốc ngủ

Thuốc ngủ thực sự là một vị cứu tinh cho bạn trong những đêm mất ngủ, tuy nhiên hãy cẩn trọng khi sử dụng chúng. Một vài loại thuốc ngủ có tính gây nghiện hoặc là có nhiều tác dụng phụ. Một cách lý tưởng nhất thì thuốc ngủ chỉ nên được sử dụng như là một...

Loại bỏ hết suy nghĩ trong đầu khi bước lên giường

Loại bỏ hết suy nghĩ trong đầu khi bước lên giường

Dành ra một khoảng thời gian, chừng 1 giờ trước khi đi ngủ đề loại bỏ hết những suy nghĩ, lo lắng trong đầu. Hãy để cho đầu óc thư giãn bằng cách nghe nhạc, thiền, đọc một quyển sách có nội dung thật nhẹ nhàng, hay là ngâm mình trong bồn nước ấm. Nếu có thể,...

Đừng để thú cưng trên giường của bạn

Đừng để thú cưng trên giường của bạn

Bước chân của chó mèo sẽ khiến bạn có thể bị thức giấc trong đêm. Ngoài ra chúng còn có thể mang đến cho bạn bọ chét, lông, phấn hoa gây dị ứng cho bạn. Vì thế tốt hơn hết là đừng để thú nuôi ngủ chung giường với bạn. Lời khuyên: tham khảo các chuyên gia...

Ngưng hút thuốc

Ngưng hút thuốc

Đã có quá nhiều thông tin về tác hại của việc hút thuốc lá đến sức khỏe, vậy thì liệu bạn có còn cần thêm một lý do nào nữa để từ bỏ việc hút thuốc không? Thuốc lá chứa chất Nicotine, một loại chất kích thích tương tự như Caffeine trong cà phê. Vì thế việc hút...

Loại bỏ hết tiếng ồn xung quanh bạn

Loại bỏ hết tiếng ồn xung quanh bạn

Tiếng nước chảy nhỏ giọt, tiếng trẻ em ho, hay tiếng chó sủa cũng có thể là một nguyên nhân góp phần vào tình trạng mất ngủ của bạn. Và đôi khi các bậc cha mẹ cũng có thể quá nhạy cảm với tiếng ồn trong đêm sau khi con họ đã qua lứa tuổi nhũ nhi. Lời...

Tắt dần ánh sáng xung quanh

Tắt dần ánh sáng xung quanh

Tắt dần đèn điện và kết thúc những công việc phức tạp, khó khăn trong vòng 2-3 giờ trước khi đi ngủ. Điều này sẽ cung cấp thời gian để não bộ dần loại bỏ những suy nghĩ, những vướng mắc còn lại trong ngày. Việc tắt dần ánh sáng cũng chính là tín hiệu báo cho...

Đừng uống bất cứ thứ gì sau 8 giờ

Đừng uống bất cứ thứ gì sau 8 giờ

Hãy xem mình như một đứa trẻ và đừng uống bất cứ thứ gì trong vòng 2 giờ trước khi ngủ. Điều này sẽ giúp bạn hạn chế những cuộc thăm viếng nhà vệ sinh vào lúc nửa đêm -nguyên nhân khiến cho bạn không thể nào ngủ lại được có thể là sau khi té xuống...

Xem lại việc sử dụng thức uống có cồn của bạn

Xem lại việc sử dụng thức uống có cồn của bạn

Mặc dù tác dụng an thần của các thức uống có cồn có thể khiến bạn buồn ngủ, tuy nhiên hãy thận trọng bởi vì sau tác dụng ban đầu khiến bạn buồn ngủ biến mất thì lúc này tác dụng thực sự của thức uống có cồn mới xuất hiện là khiến bạn mất ngủ và...

Ăn tối đúng cách

Ăn tối đúng cách

Tránh ăn tối quá muộn và ăn quá nhiều, bởi điều đó sẽ khiến hệ tiêu hóa phải làm việc một cách nặng nhọc và khiến cho bạn không thể nào có một giấc ngủ ngon được. Bạn có thể chỉ ăn nhẹ vào buổi chiều và kết thúc bữa ăn khuya nếu đói bằng ngũ cốc...

Tập thể dục đúng cách và đúng giờ

Tập thể dục đúng cách và đúng giờ

Tập thể dục đều đặn đã được chứng minh là có ích trong việc cải thiện giấc ngủ, trừ khi là bạn tập thể dục quá sát giờ lên giường. Các bài tập đốt cháy năng lượng sẽ khiến cho bạn tỉnh táo và không thể chìm vào giấc ngủ được. Cố gắng hoàn thành bài tập...

Giảm sử dụng các thức uống chứa Caffeine

Giảm sử dụng các thức uống chứa Caffeine

Cà phê rất tốt vào buổi sáng khi mới thức dậy, điều này thì không cần phải bàn cãi gì nữa. Tuy nhiên, khi gần đến trưa, bạn nên tránh các thức ăn và thức uống có chứa Caffeine. Cũng không được quên các nguồn chứa Caffeine có thể dễ bị bỏ qua như chocolate, nước ngọt,...

Thiết lập giờ giấc cho bản thân

Thiết lập giờ giấc cho bản thân

Đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày- kể cả ngày cuối tuần. Điều này sẽ giúp cơ thể và não bộ thích nghi với giờ giấc nghỉ ngơi hàng ngày và sẽ giúp bạn có thể chìm vào giấc ngủ dễ dàng hơn, ngủ ngon giấc hơn. Lời khuyên: tiếp xúc với...

Chỉ dùng giường vào việc chăn gối và ngủ

Chỉ dùng giường vào việc chăn gối và ngủ

Các chuyên gia khuyên rằng giường chỉ nên là nơi để ngủ và quan hệ tình dục. Đừng biến nó thành nơi tính toán sổ sách, nói chuyện điện thoại hay xem tivi. Mọi thứ trong phòng ngủ đều phải phục vụ cho mục đích thư giãn và nghỉ ngơi. Lời khuyên: nhiệt độ phù hợp nhất cho...

Bọc nệm lại

Bọc nệm lại

Việc hắt xì hơi, sỗ mũi hay ngứa trong lúc ngủ có thể khiến cho giấc ngủ bị ngắt quãng và thủ phạm có thể chính là do tấm nệm của bạn. Trong quá trình sử dụng, nấm mốc, bụi bẩn cũng như các yếu tố gây dị ứng khác có thể tích tụ ở đó và...

Để cổ ở tư thế cân bằng

Để cổ ở tư thế cân bằng

Nếu như bạn thức dậy với một cái cổ ê ẩm thì thủ phạm chính là chiếc gối kê đầu của bạn. Gối cao hay thấp quá cũng đều có thể gây nên tình trạng này. Tốt nhất là kích cỡ gối nằm phải phù hợp vừa đủ để cổ của bạn được ở tư thế cân...

Đặt một cái gối mềm khi bị đau lưng

Đặt một cái gối mềm khi bị đau lưng

Đau lưng có thể sẽ không đánh thức bạn, nhưng nó có thể gây gián đoạn giấc ngủ của bạn. Giải pháp cho tình trạng này là đặt một cái gối giữa hai chân để giúp cơ thể nằm thẳng và giảm sức ép lên phần lưng. Lời khuyên: đặt một cái gối mềm dưới đầu gối để giảm...

Cất đồng hồ đi

Cất đồng hồ đi

Việc liếc nhìn đồng hồ lúc tỉnh giấc chính là nguyên nhân gây ảnh hưởng đến giấc ngủ ngon của bạn, bởi vì nó khiến bạn phải lo lắng suy nghĩ xem còn bao nhiêu tiếng đồng hồ nữa để ngủ trước khi một ngày mới bận rộn lại bắt đầu. Vì thế cho nên cách tốt...

Tránh ngủ trưa

Tránh ngủ trưa

Giấc ngủ trưa sẽ khiến cho việc mất ngủ của bạn trở nên tồi tệ hơn. Tuy nhiên, nếu như không thể nào tránh được thì tốt nhất là bạn chỉ nên chợp mắt trong vòng 20 phút hoặc là ít hơn và nên ngủ vào đầu giờ, đừng để muộn quá. Việc chợp mắt vào bất...

Loại bỏ những vật phát ra ánh sáng xanh trong phòng ngủ

Loại bỏ những vật phát ra ánh sáng xanh trong phòng ngủ

Chứng mất ngủ bắt nguồn từ những công cụ của cuộc sống hiện đại, như là ánh sáng xanh dịu phát ra từ chiếc điện thoại di động, PDA, hay chiếc đồng hồ kỹ thuật số bên cạnh giường ngủ của bạn. Ánh sáng xanh phát ra từ những thiết bị này có thể gây cản trở...

Prev   Next

Lượt truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay661
mod_vvisit_counterHôm qua1334
mod_vvisit_counterTuần này10227
mod_vvisit_counterTuần trước10663
mod_vvisit_counterTháng này44368
mod_vvisit_counterTháng trước47390
mod_vvisit_counterAll days5212236
Hiện có 8375 khách Trực tuyến